Voor Jan, mijn man, mijn lief

‘Werkelijke kracht begint met gevoeligheid.’

Zelf heb ik mijn hoogsensitief zijn als een last ervaren tot op het moment, nu ongeveer twintig jaar geleden, dat ik een manier vond om er op een betere en creatievere wijze mee om te gaan. Sindsdien heb ik via mijn werk ook talloze andere mensen kunnen helpen hoogsensitiviteit als een fijngevoelig vermogen en talent te gaan zien. Omdat dit sensitief potentieel in deze tijd overwoekerd wordt door een overdaad aan impulsen uit een steeds vollere omgeving moet je er als hoogsensitief persoon gericht mee om leren gaan. Dit boek kan je hierbij helpen.

Veel mensen hebben weliswaar een bepaald evenwicht dat ervoor zorgt dat ze meer aankunnen dan hoogsensitieve personen, maar ook zij blijken op te bloeien wanneer ze hun sensitieve potenties gaan ontwikkelen. Uit mijn eigen ervaringen en die van mijn hoogsensitieve cliënten weet ik dat hoogsensitieve personen snel een grens aangeven die anderen niet of pas veel later voelen. De niet-hoogsensitieve persoon blijkt vaak niet te begrijpen waar de hoogsensitieve persoon zo moeilijk over doet, maar is achteraf toch vaak blij met de vroege waarschuwing.

Je kunt elk mens beschouwen als een energiesysteem, waarbij de hersens als centrale controleruimte fungeren. Ieder mens krijgt zo’n enorme overvloed aan zenuwimpulsen binnen dat het onontbeerlijk is om deze te filteren. Als dat niet zou gebeuren zou de informatie die uiteindelijk aankomt voor de hersenen niet meer behapbaar zijn. Het zou simpelweg te veel energie kosten om al deze impulsen te verwerken. Om deze reden zitten de zenuwen in het lichaam niet aan elkaar vast. De informatie (in de vorm van een elektrische impuls) wordt niet direct van de ene op de andere zenuw overgedragen maar indirect via de afgifte van chemische boodschappers (neurotransmitters) in het contactpunt tussen twee zenuwcellen (de synaps). De mate en het tempo van de afscheiding en het weer afbreken van deze stofjes bepaalt de hoeveelheid impulsen die daadwerkelijk je hersens bereikt.

Als je hoogsensitief bent, wordt er in bepaalde omstandigheden, in gezelschap, in een lawaaiige omgeving etc., te weinig van de binnenkomende impulsen weggefilterd, met als gevolg dat je je moe of down gaat voelen. Je systeem raakt uit balans: je raakt energie kwijt en de kwaliteit van je ervaring holt achteruit. Er worden te veel negatieve invloeden toegelaten en je mist daardoor stabiliteit en prettige nuances. Het leven is op zo’n moment niet alleen zwaarder, je verliest ook het inzicht en de benodigde energie om in te spelen op kansen en mogelijkheden.

Bij een evenwichtig energiesysteem is er kracht, vitaliteit en het vermogen intensief te ervaren zonder dat je je daarbij overweldigd voelt. Je kunt meer uit jezelf en het leven halen. Doordat hoogsensitieve personen veel meer impulsen opnemen verliezen ze sneller hun evenwicht, raken daardoor in de war en komen dan onvoldoende toe aan het ontwikkelen en gebruikmaken van hun gaven. Respect opbrengen voor je kwetsbaarheid en je ‘eigenaardigheden’ is een eerste stap naar het heroveren van je innerlijke kracht.

Hoogsensitiviteit wordt je tot last als je door je specifieke overgevoeligheden het idee krijgt dat je niet goed genoeg bent (een conclusie die hoogsensitieve kinderen ook snel trekken – zie voor meer daarover het aparte hoofdstuk over hoogsensitieve kinderen). Daarom is het zo belangrijk om, wanneer dit het geval is, je eigen hoogsensitiviteit te herkennen. Die herkenning is de eerste stap in het proces om er op een goede manier mee om te leren gaan.

Dat betekent niet dat mijn hoogsensitieve eigenschappen zijn verdwenen. Ik vermijd zelf bijvoorbeeld mensenmassa’s, vertrekken vol rooklucht en winkels of cafés en restaurants waar het lawaai uit de boxen dendert. Als ik belastende situaties niet kan ontwijken zorg ik ervoor dat het zo goed mogelijk hanteerbaar blijft door naar mijn intuïtieve bewustzijnsniveau te gaan. Ik denk overigens dat deze situaties bij de meeste mensen verstorend doorwerken. Dat dit onopgemerkt blijft betekent nog niet dat het geen effect heeft. Neem bijvoorbeeld de enorme gehoorschade bij jonge mensen die bij hen ongemerkt is ontstaan. We worden steeds vaker overladen met reclamespots, journaal en harde dreunende muziek tijdens vervoer of in algemene wachtruimtes. Al reizend per bus, trein en vliegtuig in binnen- en buitenland blijken oordopjes van was beslist geen overbodige luxe meer te zijn. Mijn oudste zoon heeft om deze reden speciaal een koptelefoon aangeschaft die behalve goed afsluit ook nog via een elektronisch foefje het geluid van buitenaf ‘neutraliseert’ en er zo voor zorgt dat hij ongestoord en op een normaal volume naar zijn eigen muziek kan luisteren. Het constante lawaai van bijvoorbeeld de vliegtuigmotoren wordt grotendeels buitengesloten, waardoor hij zich bij aankomst beduidend fitter voelt. Ook al merk je het niet direct, toch heeft geluidsoverlast wel degelijk een vermoeiende invloed op je zenuwstelsel – iemand met een hoge sensitiviteit op dat vlak zal dit ook sneller merken.

Mijn sensitiviteit gebruik ik bijvoorbeeld voor het begeleiden en coachen van groepen, teams en individuele cliënten. Elke hoogsensitieve persoon kan de eigen pluspunten ontdekken van zijn sensitiviteit, bij iedereen vertaalt zich dat weer anders gezien de persoonlijke interesses, ervaring en talenten.

Vroeger dacht ik dat ik een aansteller was wanneer ik eerder dan anderen last had van een lege maag, dorst, overweldigende negatieve beelden en geluid in een bioscoopzaal of van een gebrek aan frisse lucht. Nu weet ik dat ik, net als andere hoogsensitieve mensen, deze dingen sterker voel, dat deze prikkels bij mij met veel meer vaart binnenkomen.

Het constructief omgaan met je hoogsensitiviteit, je zelfkennis vergroten, bewuster leren jezelf te beschermen en bijtijds luisteren naar je lichaamssignalen, is het begin van het bewust vormgeven aan je intuïtieve vermogen.

De intuïtieoefeningen activeren de samenwerking tussen de beide hersenhelften. Uit onderzoek is gebleken dat je bij intuïtieve inzichten of acties het meest ontwikkelde gedeelte van je hersenen gebruikt. Tony Buzan, auteur van vele boeken over de hersenen en bekend van de ‘Mind Maps’*, zegt: ‘Het is voor de ontwikkeling van meervoudige intelligentie essentieel dat je de twee hersenhelften actief in evenwicht houdt. Intuïtie, je zesde zintuig, dat vaak onterecht gelijkgesteld wordt aan emotie, is in feite gebaseerd op logica. En geen gewone logica, maar superlogica! Onderzoek heeft aangetoond dat het bovenste gedeelte van je hersenen, de cerebrale cortex, verdeeld is in twee afzonderlijke gedeelten die met elkaar in verbinding staan via een verfijnd netwerk van zenuwen dat informatie tussen de twee helften overbrengt. Dit “reuzendenkpetje” is het meest ontwikkelde gedeelte van je hersenen en bevat het hele scala aan mentale vaardigheden zoals logica en analyse. Deze intellectuele vaardigheden creëren samen met de vijf zintuigen, plus de databank van je levenservaring, je intuïtie.’

Ook de grote belangstelling voor emotionele intelligentie, sinds het gelijknamige boek van Daniel Goleman, heeft alles te maken met het ontplooien van een grotere sensitiviteit. Emoties zijn ‘besmettelijk’ en in elke ontmoeting zenden we ze uit en ontvangen wij ze. Bewuster hiermee om leren gaan, zowel gevoeliger als weerbaarder worden, vergroot onze emotionele en intuïtieve vaardigheden en dit blijkt doorslaggevend te zijn voor succes in werk, relaties en lichamelijk welbevinden.

Daarbij komt dat de meeste mensen één of meerdere gebieden hebben waarin zij hoogsensitief zijn. De pieken zijn bij hoogsensitieve personen geprononceerder maar we ervaren allemaal verschillende maten van sensitiviteit, op verschillende punten en in verschillende omstandigheden. Op een betere manier hiermee leren omgaan bevordert je gevoel van welzijn.

Je krijgt niet zomaar een gemakkelijker toegang tot je intuïtieve vermogens. Je moet eraan werken. Als je de in dit boek beschreven suggesties voor het trainen van je intuïtie ook echt gebruikt zal je het vermogen om jezelf te beschermen vergroten. Je leert effectiever omgaan met je lichaamssignalen, je emoties en je manier van denken. Aan jezelf werken, bewuster in het leven staan, bevordert bovendien op een duurzame manier je geluk. In dit boek heb ik relevante ervaringen en inzichten hierover bij elkaar gebracht. Je krijgt regelmatig vragen, opdrachten en oefeningen waar je direct mee aan de slag kunt. En ook als je dat niet meteen doet zal het je helpen om op een andere, vruchtbare manier naar jezelf en je situatie te kijken.

Willem zag alweer enig licht in zijn problemen toen hij zich bewust werd waar deze uit voortkwamen. Toen hij de energetische zelfbeschermingsoefeningen ging toepassen werd hij er mee geconfronteerd hoeveel ballast hij oppikte en vasthield. Het loslaten van niet-eigen energie en het aanwennen van een meer ontspannen werkwijze, zorgde ervoor dat hij helderheid kreeg over wat hij nu graag zou willen veranderen in zijn werk. Hij kreeg geleidelijk weer energie om een nieuwe uitdaging aan te gaan. In een teamvergadering over een kind dat misschien uit huis geplaatst moest worden, stelde hij voor om, ondanks dat eerdere gesprekken niets hadden opgeleverd, zelf toch nog eens een gesprek met dit meisje te voeren. Het ging om een veertienjarig meisje waar nauwelijks contact mee te krijgen was. Zijn collega’s en hijzelf hadden tot nog toe niets uit haar kunnen krijgen. Men wilde daarom nu een beslissing nemen zonder haar inbreng.

Iedereen was verbaasd over Willems voorstel en hijzelf ook, omdat hij geen idee had hoe hij voor een beter resultaat zou kunnen zorgen. Het eerste gesprek met het meisje na die vergadering, ging dan ook helemaal mis. Ze was enorm gesloten en liet niets los. En het was juist zo belangrijk om te weten hoe zij tegenover de situatie stond. Maar wat hij ook probeerde en waar hij ook over begon, het leek totaal langs haar heen te gaan. In eerste instantie begreep hij niet waar het aan lag. Maar toen hij achteraf het gesprek in gedachten nogmaals langsging, realiseerde hij zich dat hij bepaalde intuïtieve invallen had gehad, om alles op een speelsere en meer ontspannen manier aan te pakken. Hij had het echter niet aangedurfd om daar gebruik van te maken. Het vasthouden aan de manier waarop hij altijd had gewerkt zat hem in de weg. En de andere reden was dat hij zich door het gesloten en bijna vijandige gedrag van het meisje te kwetsbaar had gevoeld om iets nieuws te doen.

Het mislukte gesprek liet Willem niet los. Hij bracht zichzelf tot rust met een intuïtieoefening en vroeg advies over deze zaak. Het enige wat op dat moment duidelijk naar voren kwam was het woord ‘volleybal’ en een gevoel van plezier. Toen hij de stukken over de hele situatie van het meisje nog eens doornam, zag hij dat ze in het verleden op volleybal had gezeten. Hij besloot nog een gesprek voor te stellen, en kreeg na enig aandringen nog een laatste kans hiervoor. Willem had geregeld dat ze samen naar een volleybalwedstrijd zouden gaan. En toen hij dat voorstelde zag hij dat het meisje even verbaasd was, ze liet echter niet merken hoe ze het vond. Maar toen ze eenmaal samen op de tribune zaten voelde hij dat het ijs gebroken was. Het gesprek na die wedstrijd hield hij bewust niet op het werk maar ergens in een lunchroom. Het verliep heel natuurlijk. Langzaam maar zeker begon ze te vertellen. Uiteindelijk kon Willem samen met haar een beslissing nemen waar zij zich goed bij voelde.

Het bewust-worden van zijn kwetsbaarheid in het eerdere gesprek met het meisje herkende hij ook van situaties met zijn vrouw. Hierdoor werd zijn manier van communiceren in zijn relatie ook opener. Sinds deze ervaringen durft Willem meer gevolg te geven aan zijn intuïties én te luisteren vanuit zijn intuïtieve bewustzijnsniveau. Het betekent dat hij zich openstelt voor iets nieuws zonder te interpreteren naar aanleiding van eerdere ervaringen of zich meteen te laten beïnvloeden door zijn eigen mening of gedachten over een situatie. Hij oefent zich erin om innerlijk commentaar achterwege te laten tijdens de gesprekken met zijn cliënten. Hij merkt dat door het luisteren met een open geest, hij nieuwe inzichten krijgt en dat hij een directer contact heeft. Dat hij zijn werk met vernieuwde intensiteit doet ervaart hij als een geschenk.

Ik loop vaak een tijdje mee met mensen. Speciaal in een tijd waarin er behoefte is aan verandering en meer persoonlijke kracht. Een aantal groeiprocessen van hoogsensitieve personen uit mijn praktijk als coach, beschrijf ik in dit boek. Natuurlijk heb ik om de privacy te waarborgen namen en andere herkenbare zaken veranderd.

Door dit boek te lezen en de oefeningen te doen leer je hoe je vanuit je intuïtieve bewustzijn kunt functioneren en zodoende makkelijker je hoogsensitieve eigenschappen te hanteren.

Door wat je leest in de praktijk te brengen train je je intuïtie en leer je je aandacht meer in het heden te houden, waardoor je energie en creativiteit meer beschikbaar zijn. Je leert niet meer automatisch te reageren op allerlei gedachten waardoor er ruimte komt voor inspiratie.

Als je je gespannen, onzeker en vastgelopen voelt komt dat meestal omdat je maar een deel van het geheel ziet. Een intuïtieve visie laat het gehele plaatje zien. En een intuïtieve werkwijze is alert maar ook ontspannen.

Als je hoogsensitief bent zal je altijd zorgvuldig moeten omgaan met jezelf. Het zal regelmatig voorkomen dat de prikkels van de buitenwereld of je eigen innerlijke reactie je verrassen. Dat hoeft echter niet erg te zijn. Het verschil zit hem in hoe je ermee omgaat. Dat bepaalt of je verrast of overdonderd wordt en uit je doen raakt of dat je in je kracht blijft.

Doseren en je leren afschermen is dus heel belangrijk als je, van de overigens vele positieve kanten van deze tijd, wilt genieten. Tijd voor rust, stilte en oprechte betrokkenheid laden ons essentieel op. Vind je dat je te weinig kan genieten van je leven? Om vreugdevoller te leven is het nodig om bewuster te leven en te leren zijn waar je bent. Je zult merken dat dit gebeurt door je intuïtie te activeren, je verhoogt je levenskwaliteit.